Piyasa beklentisi nasıl ölçülür?

Bir faiz kararının önemi büyük ölçüde beklentiden ne kadar saptığına bağlıdır. Beklentiyi ölçmenin iki yaygın yolu var: piyasa fiyatlaması ve anketler. İkisi farklı şeyleri ölçer ve zaman zaman ayrışır.

Piyasa fiyatlaması

Getirisi gelecekteki gecelik faize bağlı finansal araçlar vardır: faiz vadeli işlemleri, OIS (gecelik endeksli faiz takası) ve bunlara dayalı opsiyonlar. Bu araçların bugünkü fiyatı, piyasanın önümüzdeki aylarda ortalama gecelik faizin ne olacağını düşündüğünü yansıtır. Fiyatlardan çıkarılan bu yol, toplantı tarihlerine bölünerek her toplantıda beklenen değişime çevrilebilir.

Beklenen değişim olasılığa da çevrilebilir, ama bir varsayımla: yalnızca "değişiklik yok" ya da "25 baz puan" seçenekleri varsa, fiyatlanan +13 baz puan, yaklaşık %50 ihtimalle bir artırım demektir. Gerçekte daha büyük adım ihtimali, vade primi ve eğrinin yumuşatılması bu rakamı etkiler; bu yüzden sonuç yaklaşık okunmalıdır.

Sitede BoE için bu yöntem kullanılır: İngiltere Merkez Bankası'nın yayımladığı günlük OIS eğrisi, o gün gerçekleşen gecelik faize (SONIA) göre okunur. Fed için gösterilen Atlanta Fed olasılıkları ise başka bir şeydir: tek bir toplantıya değil, üçer aylık dönemlerde ortalama faizin hangi bantta kalacağına aittir. "Eylül–Aralık döneminde ortalama faizin bugünkü aralığın üzerinde olma ihtimali %X" diye okunur; "Eylül toplantısında artırım ihtimali %X" diye değil.

Anketler

Anketlerde ekonomistlere ve piyasa katılımcılarına doğrudan sorulur. Sitede üç anket kullanılır:

• TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi: ayda bir yayımlanır; sonraki toplantılar ve yıl sonu için politika faizi beklentisinin ortalamasını verir.
• ECB Survey of Monetary Analysts: her para politikası toplantısından önce yapılır, sonuçları toplantıdan sonra yayımlanır; medyan beklentiyi ve analistlerin her değişim büyüklüğüne verdiği olasılıkları içerir.
• New York Fed Survey of Market Expectations: her FOMC toplantısından önce yapılır, sonuçları birkaç hafta sonra yayımlanır; toplantı bazında beklenti ve olasılık dağılımı verir.

Anketler bir görüşün nabzını tutar ama seyrek yapılır ve belli bir takvimle yayımlanır; anketten sonra gelen veri ya da açıklama yansıtılmaz. Ortalama ile medyan da farklı şeyler söyleyebilir: katılımcıların çoğu "sabit" beklerken birkaçının büyük bir indirim beklemesi ortalamayı düşürür.

İkisi neden ayrışır?

Piyasa fiyatı her işlem gününde değişir ve gerçek parayla ortaya konan bir tahmindir; içinde risk primi de vardır. Anket ise belirli bir günde toplanmış görüşlerdir. Önemli bir veri ya da konuşma anketten sonra geldiyse, piyasa fiyatlaması anketten hızla uzaklaşabilir. Bu yüzden sitede her beklentinin türü ve tarihi açıkça yazılır.

Sürpriz nasıl ölçülür?

Kararlar sayfasında her karar, bir önceki karardan sonra ve bu karardan önce oluşmuş son beklentiyle karşılaştırılır: BoE için karardan önceki iş gününün eğrisi, anketlerde yanıtları karardan önce toplanmış son tur. Daha eski bir beklenti kullanılmaz, çünkü araya giren kararın sürprizini bir sonrakine yazardı.

• Fark = karar − beklenen oran, baz puan olarak. Pozitif fark beklenenden sıkı (şahin), negatif fark beklenenden gevşek (güvercin) bir karardır.
• Fark 10 baz puanın altındaysa karar beklentiyle uyumlu sayılır.
• 10 ile 25 baz puan arası "beklentiden biraz şahin/güvercin", 25 baz puan ve üstü sürpriz diye gösterilir.

Güncel beklentiler faiz olasılığı sayfasında, kaynakların ayrıntısı metodoloji sayfasında. Bir kararı baştan sona okumak için faiz kararı nasıl okunur yazısına bakabilirsiniz.